آب ریختن روی مک بوک، اقدامات فوری در دقیقه های اول و کارهایی که نباید بکنید

مک بوک هیچ استاندارد ضد آبی ندارد. در بیشتر مدل ها برد اصلی درست زیر کیبورد قرار دارد، پس مایعی که از لای کلیدها پایین می رود، در چند ثانیه به برد، کانکتور باتری و فلت های کیبورد و ترک پد می رسد. دریچه های تهویه و پورت های USB-C و MagSafe هم راه دیگر نفوذ هستند.

آب خالص رسانای خوبی نیست، اما آب لوله کشی، چای و نوشابه پر از املاح، قند و اسید هستند. وقتی این مایع روی مداری قرار بگیرد که برق دارد، دو اتفاق می افتد. اول اتصال کوتاه که می تواند در همان لحظه یک آی سی تغذیه را بسوزاند. دوم خوردگی الکترولیتی، یعنی جریان برق فلز پایه ها و مسیرهای مسی را آرام آرام حل می کند و جابه جا می کند. این فرایند حتی وقتی دستگاه خاموش است ادامه دارد، چون باتری هنوز به برد وصل است و بخشی از مدار همیشه برق دارد.

برای همین مک بوکی که بعد از حادثه روشن می شود و کار می کند، لزوما سالم نیست. خوردگی ممکن است چند روز یا چند هفته بعد خودش را نشان دهد، اول با یک کلید که کار نمی کند و بعد با شارژ نشدن یا روشن نشدن کامل. ساختار برد و قطعاتی که معمولا آسیب می بینند را در مطلب مادربرد لپ تاپ اپل توضیح داده ایم.

این مراحل را به همین ترتیب انجام دهید. هر کدام چند ثانیه بیشتر طول نمی کشد.

اگر مک بوک به برق وصل است، اول شارژر را از پریز بکشید و بعد کابل را از دستگاه جدا کنید. اگر دستتان خیس است یا مایع به سمت پریز و آداپتور رفته، اول دستتان را خشک کنید. شارژری که خیس شده را تا بررسی نشده دوباره به برق نزنید. نکات نگهداری و علائم خرابی آن را در مطلب شارژر لپ تاپ اپل آورده ایم.

از منوی Apple و گزینه Shut Down استفاده نکنید و منتظر ذخیره شدن فایل ها نمانید. دکمه پاور را، که در مدل های جدید همان کلید Touch ID بالای کیبورد است، حدود ۱۰ ثانیه نگه دارید تا صفحه کاملا سیاه شود. این روش در چند ثانیه برق مدارها را قطع می کند، در حالی که خاموش شدن معمولی ممکن است تا یک دقیقه طول بکشد.

این نکته را کمتر جایی می گویند. MacBook Pro از سال ۲۰۱۶ به بعد، MacBook Air از ۲۰۱۸ به بعد و همه مک بوک های Apple Silicon وقتی درب آنها باز شود یا شارژر وصل شود، خودشان روشن می شوند. اگر بعد از خاموش کردن درب را ببندید و دوباره باز کنید، دستگاه خیس را خودتان روشن کرده اید. پس درب را باز نگه دارید و دستگاه را با همان حالت جابه جا کنید. برای بردن دستگاه به تعمیرگاه می توانید درب را ببندید، فقط دیگر بازش نکنید.

ماوس، هارد اکسترنال، فلش، هاب USB-C و کابل مانیتور را جدا کنید. بعضی از این دستگاه ها، به خصوص هاب هایی که خودشان به برق وصل اند، می توانند از طریق پورت به برد برق برسانند.

با یک دستمال یا حوله نرم و بدون پرز، مایع روی کیبورد، ترک پد و اطراف آن را فقط لمس کنید تا جذب شود. دستمال را روی کیبورد نکشید، چون مایع را بین کلیدها پخش می کنید. کلیدها را فشار ندهید تا ببینید کار می کنند یا نه.

درب را تا جایی که باز می شود باز کنید و مک بوک را وارونه، به شکل یک V برعکس، روی حوله ای تمیز بگذارید، طوری که کیبورد رو به پایین و صفحه نمایش به سمت دیگر باشد. در این حالت مایعی که هنوز به برد نرسیده، با نیروی جاذبه از همان راهی که آمده، یعنی لای کلیدها، بیرون می آید و به سمت لولا و صفحه نمایش نمی رود. دستگاه را تکان ندهید و برای بیرون ریختن آب، به آن ضربه نزنید.

این حالت فقط جلوی پیشرفت آسیب را می گیرد. مایعی که به برد رسیده و املاحی که روی آن نشسته، با وارونه کردن بیرون نمی آیند.

وقتی دستگاه را به تکنسین می دهید، این چند سوال را از شما می پرسد: چه مایعی بود، چقدر ریخت، از کدام قسمت وارد شد، دستگاه در آن لحظه روشن یا در حال شارژ بود، و بعد از آن روشن شد یا نه. جواب دقیق این سوال ها مستقیم روی روش شستشو و زمان تعمیر اثر دارد.

اگر گوشی شما هم کنار مک بوک خیس شده، مراحل آن فرق دارد و در مطلب نجات گوشی آبخورده آیفون آمده است.

همه مایع ها یک اندازه آسیب نمی زنند. آنچه بعد از تبخیر روی برد می ماند، یعنی نمک، قند و اسید، از خود مایع مهم تر است.

اگر مایع شیرین یا شور بوده، زمان مهم تر از همیشه است. در این موارد صبر کردن برای خشک شدن هیچ کمکی نمی کند، چون آب تبخیر می شود ولی قند و نمک روی برد می ماند.

• روشن کردن برای امتحان: رایج ترین اشتباه همین است. یک روز صبر می کنند، دستگاه را روشن می کنند و همان لحظه برد آسیب جدی می بیند.

• شارژ کردن: وصل کردن شارژر هم دستگاه را روشن می کند و هم بیشترین جریان را به مدار تغذیه می فرستد.

• سشوار، بخاری و آفتاب: هوای گرم فقط سطح را خشک می کند، مایع را به عمق دستگاه می راند و به باتری، چسب ها و صفحه نمایش آسیب می زند.

• برنج: رطوبت زیر آی سی ها را جذب نمی کند و گرد نشاسته وارد پورت ها و دریچه ها می شود.

• باز کردن دستگاه در خانه: پیچ های مک بوک مخصوص اند و باتری در بیشتر مدل ها با چسب محکم شده است. پیچ گوشتی فلزی که به برد یا باتری بخورد، خودش یک اتصال کوتاه تازه است.

• ریختن الکل روی کیبورد: الکل بدون باز کردن دستگاه به همه جا نمی رسد و رسوبات را از یک نقطه به نقطه دیگر می برد.

هر دو روش فقط ظاهر دستگاه را خشک می کنند. مشکل اصلی آب خوردگی رطوبتی است که زیر قطعات ریز برد گیر کرده و املاحی که روی پایه ها نشسته است. هیچ کدام از این دو روش به آنجا نمی رسد. تنها راه اصولی، باز کردن دستگاه، جدا کردن باتری و شستشوی برد است. منتظر خشک شدن ماندن، حتی ۴۸ ساعت، فقط زمانی است که خوردگی در آن پیش می رود.

نه لزوما. اگر قبل از رسیدن به تعمیرگاه دستگاه روشن شده، این علائم را در روزها و هفته های بعد جدی بگیرید:

• چند کلید کار نمی کنند، دو بار تایپ می کنند یا می چسبند.

• ترک پد کلیک نمی کند یا اشاره گر خودش حرکت می کند.

• دستگاه شارژ نمی شود، درصد باتری ناگهان پایین می آید یا پیام Service Recommended نشان می دهد.

• فن بی دلیل با سرعت زیاد می چرخد. تفاوت آن با گرد و خاک و خمیر حرارتی خشک را در مطلب فن مک بوک اپل ببینید.

• روی صفحه خط می افتد، نور صفحه کم و زیاد می شود یا فقط با زاویه خاصی از درب تصویر می آید. علائم خرابی نمایشگر را در مطلب ال سی دی مک بوک پرو آورده ایم.

• یکی از پورت ها فلش یا هارد را نمی شناسد. علت های دیگر این ایراد در مطلب عمل نکردن USB مک بوک آمده است.

• دستگاه بدون دلیل خاموش یا ریستارت می شود.

هر کدام از این علائم یعنی خوردگی در حال پیشرفت است. در این حالت هم از اطلاعات نسخه پشتیبان بگیرید و هم دستگاه را برای شستشو بیاورید. هرچه زودتر، هزینه کمتر.

در بیشتر موارد بله، ولی روش آن به نسل دستگاه بستگی دارد. در مک بوک های قدیمی که هارد یا SSD جداشدنی دارند، حافظه را می شود جدا کرد و اطلاعات را مستقیم از آن خواند.

در مک بوک های دارای تراشه T2 (بیشتر مدل های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۰) و همه مدل های Apple Silicon، حافظه روی خود برد لحیم شده و اطلاعات آن رمزگذاری شده است. کلید رمزگشایی هم روی همان برد است. یعنی اطلاعات را بدون برد سالم نمی شود خواند و تنها راه، تعمیر برد تا حدی است که دستگاه روشن شود. به همین دلیل اگر جایی پیشنهاد تعویض کامل برد را داد، پیش از قبول کردن بپرسید چه بلایی سر اطلاعات می آید.

اگر Time Machine یا iCloud Drive فعال بوده، بخش زیادی از فایل ها احتمالا جای دیگری هم ذخیره شده اند. پیش از تحویل دستگاه، این را بررسی کنید و به تکنسین بگویید کدام اطلاعات برایتان حیاتی است.

روش کار ما در کارگاه برای همه مدل ها این ترتیب را دارد:

1. ۰۱

   باز کردن و جدا کردن باتری: اولین کار قطع کانکتور باتری است تا هیچ قسمتی از برد برق نداشته باشد.

2. ۰۲

   بررسی زیر میکروسکوپ: مسیر نفوذ مایع پیدا می شود و نقاطی که خوردگی یا سوختگی دارند علامت می خورند.

3. ۰۳

   شستشوی برد: برد جدا می شود و با الکل ایزوپروپیل در دستگاه التراسونیک شسته می شود تا رسوب زیر آی سی ها هم پاک شود.

4. ۰۴

   خشک کردن کنترل شده: با دمای پایین و ثابت، نه با هوای داغ.

5. ۰۵

   عیب یابی و تعویض قطعات ریز: خازن ها، فیوزها و آی سی هایی که آسیب دیده اند تعویض می شوند و مسیرهای خورده شده ترمیم می شوند.

6. ۰۶

   بررسی کیبورد، ترک پد، صفحه نمایش و باتری: هر قطعه ای که مایع به آن رسیده جداگانه تست می شود و اگر قابل تمیز کردن نباشد، تعویض آن پیشنهاد می شود.

داخل مک بوک برچسب های کوچکی به نام Liquid Contact Indicator وجود دارد که با تماس با مایع رنگشان تغییر می کند. این برچسب ها فقط بعد از باز کردن دستگاه دیده می شوند و به تکنسین نشان می دهند مایع تا کجا رسیده است.

تعمیر آب خوردگی مک بوک معمولا ۳ تا ۵ روز کاری طول می کشد. اگر دستگاه قبلا جای دیگری باز شده یا مایع شیرین و شور بوده، زمان دقیق بعد از عیب یابی اعلام می شود. اگر قطعه ای باید تعویض شود، نوع قطعه پیش از تعمیر اعلام می شود و انتخاب با شماست. گارانتی کتبی ۶ ماهه برای قطعه اورجینال است. جزئیات بقیه خدمات و زمان هر کدام را در صفحه تعمیر مک بوک می توانید ببینید.

هزینه را بدون باز کردن دستگاه نمی شود دقیق گفت، چون دو مک بوک با یک لیوان چای ممکن است آسیب کاملا متفاوتی ببینند. این عوامل تعیین کننده اند:

• فاصله زمانی تا شستشو: دستگاهی که همان روز برسد، اغلب فقط شستشو و تعویض چند قطعه ریز لازم دارد.

• روشن شدن یا شارژ شدن بعد از حادثه: این بزرگ ترین عامل افزایش هزینه است.

• نوع مایع: مایع شیرین و شور آسیب گسترده تری دارند.

• قطعات آسیب دیده: تعمیر برد یک هزینه دارد و تعویض کیبورد، صفحه نمایش یا باتری هزینه جداگانه.

• مدل دستگاه و تعمیر قبلی: برد مدل های جدید فشرده ترند و لحیم کاری ناشیانه قبلی کار را سخت تر می کند.

عیب یابی رایگان است و هزینه نهایی قبل از شروع کار گفته می شود. گارانتی محدود اپل هم آسیب ناشی از مایعات را پوشش نمی دهد و اپل در ایران نمایندگی رسمی ندارد، پس برای این تعمیر از هیچ جایی گارانتی شرکتی نمی گیرید.

دو شعبه ما، در خیابان مطهری و سعادت آباد، شنبه تا چهارشنبه از ۹ تا ۱۸:۳۰ و پنجشنبه از ۹ تا ۱۵ باز هستند و هر دو آب خوردگی مک بوک را تعمیر می کنند. آدرس دقیق را در صفحه تماس با ما ببینید. در تهران می توانید برای گرفتن دستگاه پیک هماهنگ کنید.

از شهرهای دیگر هم می توانید دستگاه را با پست یا تیپاکس بفرستید. پیش از ارسال تماس بگیرید. دستگاه را خاموش بفرستید، چند لایه ضربه گیر دورش بپیچید و یک برگه با نام، شماره تماس، نوع مایع و زمان حادثه کنارش بگذارید. بعد از بستن درب برای بسته بندی، دیگر آن را باز نکنید، چون ممکن است دستگاه روشن شود.

برای مشاوره پیش از آوردن دستگاه، با شماره ۰۲۱-۹۱۳۰۰۳۴۸ تماس بگیرید و نوع مایع و زمان حادثه را بگویید تا تکنسین بگوید تا رسیدن دستگاه چه کاری بکنید.

لیوان را همیشه در طرف دستی که با آن ماوس یا ترک پد را کار نمی کنید و دورتر از لبه کیبورد بگذارید. لیوان درب دار برای میز کار یک تغییر ساده است که بیشترین اثر را دارد. محافظ سیلیکونی کیبورد جلوی چند قطره را می گیرد، اما در برابر یک لیوان کامل کمکی نمی کند و مایع از کناره ها پایین می رود. از اطلاعات مهم هم با Time Machine یا iCloud نسخه پشتیبان مرتب داشته باشید، تا اگر روزی چنین اتفاقی افتاد، نگرانی تان فقط خود دستگاه باشد.